Senegal, zvanično Republika Senegal, je najzapadnija zemlja u zapadnoj Africi, smeštena duž obale Atlantskog okeana. Graniči se sa Mauritanijom na severu, Malijem na istoku, Gvinejom na jugoistoku i Gvinejom Bisao na jugozapadu. Senegal skoro okružuje Gambiju, zemlju koja zauzima usku traku zemlje duž obala reke Gambije, koja odvaja senegalski južni region Casamance od ostatka zemlje. Takođe deli pomorsku granicu sa Zelenortskim Ostrvima. Glavni i najveći grad Senegala je Dakar.

Senegal je najzapadnija zemlja na kopnu Starog sveta, ili Afro-Evroazije. Ime duguje reci Senegal, koja predstavlja državnu granicu na severu i istoku. Klima je tipično sahelska, sa kišnom sezonom. Senegal pokriva površinu od skoro 197.000 km² i ima populaciju od oko 18 miliona stanovnika.  Država je predsednička republika; od osnivanja zemlje 1960. godine, prepoznata je kao jedna od najstabilnijih zemalja na afričkom kontinentu.

Država je formirana kao deo nezavisnosti Francuske Zapadne Afrike od francuske kolonijalne vlasti. Zbog ove istorije, francuski je zvanični jezik, ali ga razume samo manjina stanovništva. U Senegalu se govori preko 30 jezika. Wolof je najrasprostranjeniji, sa 80% stanovništva koje ga govori kao maternji ili drugi jezik, delujući kao senegalska lingva franka (izraz koji se koristi za bilo koji jezik čija upotreba u velikoj meri prelazi granice zemlje u kojoj se govori) uz francuski. Arapski i pularski jezik takođe ostaju popularni među određenim zajednicama. Kao i druge afričke nacije, zemlja obuhvata široku mešavinu etničkih i jezičkih zajednica, a najveće su Wolof, Fula i Serer. Senegalci su pretežno muslimani.

Na wikipediji na sajtu List of islands of Africa, kod Senegala su pomenuta samo tri ostrva. Iako je dužina atlantske obale Senegala preko 500 km, gotovo da nema ostrva. Od tri pomenuta ostrva Morfil je ada, tj. rečno ostrvo. Îles de la Madeleine je mali arhipelag 2 km zapadno od Dakara, nenaseljen. Glavno ostrvo je Sarpan, a površina arhipelaga je oko 50 ha. Tako je za opis ostalo ostrvce Gorée, koje ima površinu od svega 18 ha i jedno je od 19 opština Dakara.

G O R E E

Gorée (francuski Île de Gorée) je ostrvo 2 km ispred obale Dakara. Ima površinu od 18,2 ha i 1.691 stanovnika (2023), odnosno 9.290 stanovnika/km². Administrativno je jedna od 19 opština (communes d’arrondissement) grada Dakara; i to najmanja po površini.

Gorée je od XV do XIX veka bio jedno od najvećih središta prekoatlanske trgovine robovima. Procjenjuje se da je u to vreme oko 20 miliona Afrikanaca prošlo ostrvom.

Tada su ostrvom, jedan za drugim, vladali Portugalci, Holanđani, Britanci i na kraju Francuzi, koji su svi ostavili značajne građevine (od bezličnih robovskih prostorija do elegantnih domova trgovaca robljem, te snažna utvrđenja i Relais de l’Espadon, raskošna guvernerova rezidencija). Danas je važan podsetnik na iskorišćavanje ljudi i mesto pomirenja, zbog čega je još 1978. godine upisan na UNESCO-ov spisak mesta svetske baštine u Africi.

Prvu kuću za robove su sagradili Portugalci 1536. godine, koji su prvi i stupili na ostrvo 1444. godine, a posljednju Holanđani 1776. godine. Sve kuće za robove se nalaze na obali ostrva, pa je čak i današnji prezbiterij bio bivša robovska kuća. Mala kuća primala je između 150 i 200 robova, koji su morali čekati jako dugo, do tri meseca, pre nego što bi bili odvedeni na brod. Ćelije, svaka dimenzija 2,60 x 2,60 m, bile su rezervisane za muškarce i primale su od 15 do 20 ljudi. Oni su bili poređani leđima uza zid i vezani lancima oko vrata i ruku. U sredini lanca bila je velika gvozdena kugla koju je rob morao nositi između svojih ruku i nogu. Puštani su samo jednom dnevno kako bi zadovoljili svoje fiziološke potrebe, unutar dvorišta kuće. Higijenski uslovi su bili toliko odvratni da je prva epidemija koja je poharala ostrvo 1779. godine, nastala upravo na tom mestu. Ako bi neki od muškaraca bio lakši od 60 kg, što je bio minimum za prevoz preko Atlantika, smeštali bi ga u posebnu prostoriju gdje je bio tovljen lokalnim pasuljem, u Senegalu pozantim kao niebe.

Luka Gorée 1892. godine

Strmi hodnik koji je vodio do vrata prema moru zvao se “put bez povratka” jer je vodio do mola odakle su robovi odvoženi robovlasnicima. Neki od robova su čekali taj trenutak kako bi skočili u more ne bi li se spasili. No, nisu stizali daleko jer bi ih ubili stražari, ili bi ih prožderali morski psi koji su uvek bili privučeni prisutnim telima bolesnih ili mrtvih koje bi stražari bacali u more. Nagnuti nad balkonom iznad ovog stepeništa, kupci i evropski trgovci robljem mogli su posmatrati robove i raspravljati o vrednosti svakog, jer je svaka afrička etnička grupa imala svoju propisanu vrednost i specijalizaciju. Gornji deo zgrade služio je kao rezidencija za evropske trgovce.

Kuća robova (muzej trgovine robovima)

Odlazak robova u Ameriku je zavisio od kupaca, a razdvajanje porodice je bilo obavezno. Postojale su posebne prostorije u kojima su smeštala deca i tu je stopa smrtnosti bila najviša u kući. Mlade devojke su odvajane od žena, jer su bile skuplje. Neki trgovci robljem su imali seksualne odnose sa tim mladim devojkama, a kad bi neka od njih zatrudnela, puštane su u Goréeu ili Saint-Louis. Tako je devojkama bilo u interesu podati se trgovcima kako bi se eventualno dobila sloboda, kao jedini put spasenja. Mulati, potomci tih devojaka na Goréeu, se nazivaju signare, od portugalske riječi senhoras, i oni su činili aristokratiju na Goréeu, poput Kreola u Francuskoj Indokini. Ova zajednica goréeskih franko-afričkih kreola, tj. Métisa, izrasla je tokom XVII i XVIII veka. Ovu su trgovačku zajednicu karakterisale “signare”, zajednice buržoaskih privatnika. Métisi su bili važni za privredni, društveni, kulturni i politički život grada. Stvorili su posebnu urbanu kulturu kojoj su osobine bile javni prikaz elegantnosti, rafinirane zabave i javnih festivala. Kontrolisali su većinu trgovine rekom uzvodno i finansirale su većinu katoličkih ustanova.

U vreme popisa 2023. godine, Gorée je imao 1.691 stanovnika, od čega su 842 bili muškarci. Opština ima četiri okruga: Mbambara, Ponty, Tonghor i Castel, koji se sastoje od 290 domaćinstava.

Prvi stanovnici ostrva bili su ribari. Nakon toga, ostrvo je doživelo značajan ekonomski prosperitet, posebno povezan sa trgovinom. Danas, turizam i sa njim povezane aktivnosti čine glavne resurse ostrva.

Već 1944. godine, francuska kolonijalna administracija je odlučila o merama zaštite kako bi se očuvala autentičnost istorijskog nasleđa ostrva. Nakon toga, u novembru 1975. godine, arhitektonsko nasleđe ostrva je uvršteno u inventar istorijskih spomenika Senegala.

Pored kuće robova, znamenitosti su još Istorijski muzej, Muzej žena, Pomorski muzej, bivši Guvernerov dvorac, bivša Škola William-Ponty, Crkva Saint-Charles Borromée, džamija, tvrđava (Castel, na karti ostrva pogrešno napisano Castet) i Univerzitet mutanata.

Smešten na severnom vrhu ostrva, Istorijski muzej – deo Fundamentalnog instituta crne Afrike (IFAN) – zauzima nekadašnji Fort d’Estrées. Posvećen je opštoj istoriji zemlje, od njenih početaka do nezavisnosti, a posebno istoriji ostrva Gorée.

Muzej žena je otvoren 1994. godine pod rukovodstvom senegalske književnice Annette Mbaye d’Erneville. Sada se nalazi u Dakaru i predstavlja mesto za obrazovanje i aktivnosti koje odaje počast ženama zemlje, i poznatim i nepoznatim, i pruža informacije o njihovom svakodnevnom životu.

Opšti pogled na Gorée

Usred bugenvilija, velika kuća Istočnoindijske kompanije izgrađena u XVIII veku smešta Pomorski muzej, otvoren 1960. godine od strane IFAN-a i potpuno restauriran 1995. godine. Poznat je po kolekciji od 750 vrsta riba i 700 vrsta mekušaca. Tamo su predstavljeni i ekosistemi i staništa regiona.

Bivši viši komandanti ostrva Gorée boravili su u Guvernerovom dvorcu koji se nalazi na zapadnoj strani ostrva. Rezidencija, završena 1864. godine, sada je napuštena.

Škola William-Ponty (nazvana po generalnom guverneru Francuske Zapadne Afrike, Williamu Merlaud-Pontyju) bila je Federalna normalna škola Francuske Zapadne Afrike od 1913. do 1937. godine. Obučila je mnoge afričke lidere pre nego što je prebačena u Sébikhotane, grad blizu Dakara.

Crkva Saint-Charles Borromée nalazi se u centru ostrva Gorée, u ulici du Chevalier de Boufflers. Pošto su vojnici spalili staru crkvu tokom božićne noći 1799. godine, u vreme ponovnog zauzimanja ostrva od strane Engleza, katolici ostrva su ostali bez crkve sve do završetka nove zgrade, 1830. godine.

Gorée ima jednu od najstarijih kamenih džamija u zemlji. Izgrađena je 1890. godine, u podnožju zapadne padine Castela. Projekat uređenja šetališta je u toku. On obuhvata prostore za opuštanje i integraciju zanatske radnje koja se nalazi u podnožju Castela.

Smešten na južnom kraju ostrva, Castel je imao strateški važan položaj i danas nudi širok panoramski pogled na kopno. Okrenut ka zapadu, Francuzi su 1892. godine izgradili tvrđavu Saint- Michel. 1907. godine instaliran je daljinomer za merenje udaljenosti brodova kako bi se podesili topovi. Sa druge strane, top dometa od 14 km omogućio je Višijevskoj Francuskoj da potopi britanski brod 23. septembra 1940. godine. Sabotirana od strane Francuza u vreme nezavisnosti, tvrđava nikada više nije korišćena.

Univerzitet mutanata je međunarodni centar za sastanke i konferencije osnovan 1979. godine na inicijativu tadašnjeg predsednika Senegala Léopolda Sédara Senghora i francuskog pisca i filozofa Rogera Garaudyja. Univerzitetska zgrada je postala 3. jun 2014. godine sedište Svetske fondacije za spomen-obeležje i zaštitu ostrva Gorée.

GPS koordinate: 14°40′01″N, 17°23′54″ W.