Ekvatorijalna Gvineja, zvanično Republika Ekvatorijalna Gvineja, je zemlja u zapadnom delu centralne Afrike, i jedna je od najmanjih afričkih država. Pre je bila španska kolonija pod imenom Španska Gvineja.
Ime Gvineja potiče od Gvinejskog zaliva. Pridev “ekvatorijalna” u nazivu stoji iako ekvator zapravo ne prolazi kroz ovu zemlju. Južna granica kontinentalnog dela države je položena po 1º severne geografske širine, ali je ostrvo Annobón u južnoj hemisferi.
Sastoji se iz kontinentalnog dela koji se zove Rio Muni, pet većih ostrva: Bioko, Annobón, Corisco, Elobey Grande, Elobej Chico i niz manjih ostrvaca. Rio Muni ima površinu od 26.003 km2, reka Rio Benito ga deli na dva dela. Bioko, koji se sve do sedamdesetih godina XX veka zvao Fernando Pó, je najveće ostrvo sa površinom od 2.017 km2 i nalazi se 157 km severozapadno od matice (Rio Muni), a samo 36 km od obale Kameruna. Vulkansko ostrvo Annobón ima površinu od 17 km2 i nalazi se 515 km jugozapadno od kontinentalnog dela države.
Ukupna površina Ekvatorijalne Gvineje iznosi 28.051 km2, što je oko 30% površine Srbije.
Najviši vrh države je Pico Basilé visok 3011 m, a nalazi se na ostrvu Bioko.
Na ostrvu Bioko se nalazi i Malabo, koji je bio glavni grad države do januara 2026. godine. Od januara 2026. godine za glavni grad države proglašen je Ciudad de La Paz (doslovno Grad mira) koji se nalazi u unutrašnjosti države.
Ekvatorijalna Gvineja ima oko 1,85 miliona stanovnika i jedina je suverena afrička država u kojoj je španski zvanični jezik.
Ekvatorijalna Gvineja je, uprkos relativno maloj površini i broju stanovnika, zajednica velikog broja etničkih skupina od kojih je najzastupljeniji narod Fang. Otkriće velikih rezervi nafte u drugoj polovini devedesetih godina XX veka preobrazilo je privredu dotada jedne od slabije razvijenih afričkih zemalja. Ipak, većina stanovništva tek treba osetiti naglo povećanje nacionalnog bogatstva.
Klima je tropska, sa teškim kišama, velikom vlažnošću, i čestim sezonskim promenama.
B I O K O
Bioko (istorijski poznat kao Fernando Po) se nalazi 36 km zapadno od obale Кameruna i 157 km severozapadno od najsevernijeg dela kopnene Ekvatorijalne Gvineje (Rio Muni). Malabo, na severnoj obali ostrva, je donedavno bio glavni grad Ekvatorijalne Gvineje. Bioko je peto najveće ostrvo Afrike (posle Madagaskara, Sokotre, Reiniona i Tenerifa).
Izvorno ime ostrva Bioko je Ëtulá a Ëri na jeziku Bube. Skoro 500 godina ostrvo je bilo poznato kao Fernando Po (portugalski Fernando Pó; španski Fernando Poo), nazvano po portugalskom moreplovcu Fernão do Pou. Od 1973. do 1979. godine ostrvo se zvalo Macías Nguema Biyogo po tadašnjem predsedniku Ekvatorijalne Gvineje. Sadašnje ime, Bioko, datira iz 1979. godine i u čast je političara Cristino Seriche Bioka.
Geografija
Bioko se nalazi u zalivu Bijafra u Gvinejskom zalivu, oko 36 km od Kameruna i otprilike 157 km severozapadno od kopnenog dela Ekvatorijalne Gvineje (Rio Muni).
Ostrvo je dugačko 70 km od severoistoka do jugozapada i široko oko 32 km. Površina ostrva je 2.017 km2. Najjužnija tačka ostrva je Punta Santiago, a najsevernija tačka ostrva, ujedno i Ekvatorijalne Gvineje, je Punta Europa. Uglavnom je prekriveno tropskom kišnom šumom. Vulkansko je i veoma planinsko sa najvišim vrhom Pico Basilé na nadmorskoj visini od 3.011 m. Stoga podseća na susedna ostrva Sao Tome i Prinsipe. Kao i oni, leži na tzv. kamerunskoj liniji. Kamerunska linija je 1.600 km dugačak lanac vulkana koji uključuje ostrva u Gvinejskom zalivu i planine na afričkom kopnu, od planine Kamerun (Cameroon) na obali do jezera Čad na severoistoku.
Pico Basilé
Bioko leži na afričkom kontinentalnom pojasu, odvojen od afričkog kopna sa 36 km vode i dubinom od samo 60 m. Tokom pleistocenske epohe Bioko je bio povezan sa afričkim kopnom. Od
Afrike se odvojio pre oko 10.000 godina, na kraju poslednjeg ledenog perioda.
Vatreni skink (fire skink), vrsta guštera koja se nalazi na ostrvu, nosi naučni naziv mochlus fernandi, izveden od Fernando Pó, ranijeg imena ostrva.
Ostrvo je uglavnom sastavljeno od bazalta, uglavnom alkalnog bazalta i havajita, a u manjoj meri od mugerita.
Ostrvo pokazuje jak gradijent padavina sever-jug, koji je uzrokovan reljefom i zapadnoafričkim monsunom. Prosečna godišnja količina padavina je 1.930 mm u Malabu (sever) i 10.920 mm u naselju Ureca na jugu, što je među najvišim zabeleženim vrednostima u Africi. Glavna kišna sezona je april-oktobar, a sušnija sezona otprilike od novembra do marta.
Dva zaštićena područja pokrivaju približno 40% ostrva: Nacionalni park Pico Basilé (osnovan 2000. godine; 32.256 ha) na severu i Naučni rezervat kratera Luba (oko 51.000 ha) na jugu, ključno područje biodiverziteta i lokacija AZE sa središtem na planini Luba i Gran Calderi.
Endemski primat crveni kolobus, sada opstaje prvenstveno u jugozapadnom delu ostrva, a primat dril Mandrillus leucophaeus je globalno ugrožen. Dugoročno praćenje ukazuje da je ilegalni lov na divlje meso glavna pretnja primatima Bioka, sa desetinama hiljada leševa zabeleženih na pijaci Malabo tokom višegodišnjih istraživanja uprkos zakonskim propisima o zaštiti životne sredine.
Istorija
Za razliku od drugih ostrva u tom području, Bioko je imao autohtono afričko stanovništvo. Ostrvo su sredinom I milenijuma p.n.e. naseljavala plemena Bantu sa kopna, koja su formirala etničku grupu Bubi. Bubi govore bantu jezikom. Ostrvo je verovatno naseljeno ovom ili drugim grupama koje govore bantu jezik još od pre VII veka p.n.e.
1472. godine portugalski moreplovac Fernão do Pó bio je prvi Evropljanin koji je ugledao ostrvo. Nazvao ga je Formosa Flora (“prelepi cvet”). 1494. godine preimenovano je u Fernando Pó u njegovu čast, nakon što su Portugalci proglasili ostrvo svojom kolonijom. Portugalci su razvili ostrvo zbog uzgoja šećerne trske, i iako se smatralo da je lošeg kvaliteta, šećer sa ostrva Fernando Po nakratko je dominirao trgovinskim centrima u Evropi.
1642. godine Holandska istočnoindijska kompanija je uspostavila trgovinske baze na ostrvu bez portugalskog pristanka. Odatle je privremeno centralizovala svoju trgovinu robljem u Gvinejskom zalivu. Portugalci su se ponovo pojavili na ostrvu 1648. godine, zamenjujući Holandsku kompaniju svojom, takođe posvećenom trgovini robljem.
Jezero Biao, vulkanskog porekla
Paralelno sa ovim osnivanjem, klanovi Bubi su započeli spor proces uspostavljanja jezgra novog kraljevstva na ostrvu, posebno nakon aktivnosti nekih lokalnih poglavica kao što je Molambo (oko 1700-1760). Tokom perioda kada je ropstvo bilo u porastu u regionu, lokalni klanovi su napustili svoja priobalna naselja i naselili se u bezbednijem zaleđu.
Prema Sporazumu iz El Parda iz 1778. godine, Portugalija je ustupila Fernando Pó, Anobón i obalu Gvineje, Rio Muni, Španiji, koji zajedno čine modernu Ekvatorijalnu Gvineju. Sporazum su potpisali portugalska kraljica Marija I i španski kralj Karlo III, u zamenu za teritoriju na američkom kontinentu. Španija je organizovala ekspediciju na Fernando Pó, koju je predvodio Conde de Argelejos, koji je na ostrvu ostao četiri meseca. U oktobru 1778. godine Španija je postavila guvernera na ostrvu koji je ostao do 1780. godine, kada je španska misija napustila ostrvo.
Poglavicu Molamba nasledio je drugi lokalni vođa, Lorite (1760-1810), koga je nasledio Lopoa (1810-1842). Nakon ukidanja britanske trgovine robljem preko Atlantika, od 1827. do 1843. godine Britanci su zakupili baze u Port Clarenceu (danas Malabo) i San Carlosu za Preventivnu eskadrilu. Naselje Port Clarence (nazvano po vojvodi od Clarencea) izgrađeno je pod nadzorom William Fitzwilliam Owena. On je prethodno mapirao veći deo obala Afrike i bio je vatreni protivnik robovanja. Tokom svoje trogodišnje komande, njegove snage su zadržale 20 brodova i oslobodile 2.500 robova. Mešoviti komisijski sud je premešten iz Fritauna (Sijera Leone) u Port Clarence kako bi se ubrzao pravni proces emancipacije robova oslobođenih sa brodova za njihov prevoz.
U martu 1843. godine Juan José Lerena je postavio špansku zastavu u Port Clarenceu (preimenovanom u Santa Isabel), čime je započeo pad britanskog uticaja na ostrvu. Španija je povukla britanski zakup 1855. godine. Madabita (1842-1860) i Sepoko (1860-1875) bili su glavni lokalni poglavari tokom perioda kada je Španija ponovo uspostavila kontrolu nad ostrvom. Značajan stanovnik od 1861. do 1865. godine bio je britanski istraživač Richard Burton, koji je služio kao britanski konzul, a tokom tog vremena napisao je nekoliko knjiga o Africi. Ovaj period je takođe obeležila španska deportacija nekoliko stotina Afro-kubanskih stanovnika, kao i desetine španskih naučnika i političara koji su smatrani politički nepoželjnim. Pored toga, Španija je na ostrvo proterala 218 revolucionara iz Filipinske revolucije, od kojih je samo 94 preživelo.
Poštanska marka sa ostrva Fernando Poo iz 1903. godine
Od 1923. do 1930. godine Liga naroda je istraživala prevoz ugovorne migrantske radne snage između Liberije i španske kolonije Fernando Poo. Iako je Liga usmerila pažnju na aranžmane u Liberiji, detaljnije ispitivanje je otkrilo da je zloupotreba radne snage proizašla iz uslova na Fernando Pou. U poslednjoj četvrtini XIX veka plantažeri Krio (etnička grupa iz Sijera Leonea) na ostrvu su prešli sa trgovine palminim uljem na uzgoj kakaa. Njihova zavisnost od migrantske radne snage i sve veća konkurencija sa Evropljanima doveli su do ekonomske krize u prvim godinama XX veka. Plantažeri su zadržavali radnu snagu, ali nisu plaćali svoje ugovore, što je rezultiralo situacijom de facto ropstva. Liberija je zabranila trgovcima radnom snagom da sklapaju ugovore sa svojim građanima.
1942. godine Fernando Pó je bio poprište tajnog britanskog napada malog obima pod šifrovanim nazivom “Operacija Poštar”, čiji je cilj bio da se poremeti snabdevanje nemačkih podmornica na ostrvu.
Tokom Nigerijskog građanskog rata u XX veku humanitarne agencije su koristile ostrvo kao jednu od baza za vazdušni transport hrane i lekova u secesionističku Republiku Bijafru.
2025. godine ostrvo je proglašeno rezervatom biosfere od strane UNESCO-a.
Stanovništvo
Do novijih podataka o broju stanovnika bilo gde u Africi teško se dolazi. Za ostrvo Bioko podaci su iz popisa obavljenog još 2015. godine. Tada je na ostrvu živelo 335.048 stanovnika. Ostrvo je administrativno podeljeno na dve provincije, a zatim na četiri distrikta: Malabo (271.008 stanovnika), Baney (29.366), Luba (26.331) i Riaba (8.343).
Malabo
Istorijski autohtoni narod ostrva su Bubi, koji trenutno čine 58% stanovništva. Ostale etničke grupe su Fang sa 16%, Fernandinosi sa 12% i Igbo sa 7%, kao i afričke i evropske imigrante.
Španski je zvanični jezik od 1844. godine kada je Španija preuzela kontrolu nad ostrvom. I dalje je jezik obrazovanja i administracije, što je povezano sa više od 100 godina postojanja kao španske kolonije. 67% stanovnika govori španski, posebno oni koji žive u glavnom gradu Malabu.
Jezik bube, sa oko 50.000 govornika i raznim dijalektima, je izvorni jezik stanovnika Bioka. Međutim, s obzirom na brojne etničke grupe i narode koji su delovali na Bioku, razvio se kreolski jezik, poznat kao pichi. Zasnovan je na engleskoj gramatici, iz perioda kada su Britanci upravljali bazama. Takođe uključuje zapadnoafričke jezike iz Nigerije i Liberije, kao i portugalski rečnik, koji čini značajan deo krio jezika, koji se razvio u Sijera Leoneu. Radnici su dolazili na Bioko iz svih ovih područja od XIX do većeg dela XX veka.
Privreda
Smešteno na rtu Punta Europa, zapadno od Malaba, postrojenje za gas “Alba” prerađuje prirodni gas isporučeni iz priobalnih proizvodnih bušotina. Postrojenjem upravlja “Marathon Oil Company” preko svoje podružnice, “Marathon Equatorial Guinea Production Limited”. Postrojenje proizvodi tečne prirodne gasne tečnosti, kao što su propan, butan i kondenzatne proizvode. Većina rezidualnog gasa iz postrojenja “Alba” se isporučuje postrojenju za pretvaranje prirodnog gasa u tečni naftni gas, kojim upravlja “EG LNG”. Preostali deo gasa iz postrojenja “Alba” se isporučuje kompaniji “Atlantic Methanol Production Company” i koristi se za proizvodnju metanola. Proizvodi iz sva tri postrojenja se tovare na okeanske tankere za izvoz.
Terminal za LNG (tečni naftni gas)
Turističke atrakcije su kolonijalna četvrt u gradu Malabu i južni deo ostrva, gde posetioci mogu pešačiti do kaskada Iladyi (vodopadi Moka) i do udaljenih plaža Ureke kako bi posmatrali gnežđenje kornjača.
Hotel “Sofitel Malabo Sipopo Le Golf”
Saobraćaj
Glavna veza sa svetom je preko Međunarodnog aerodroma Malabo, koji se nalazi oko 9 km zapadno od grada.
Od gradova u Evropi letovi sa ovog aerodroma postoje samo za Pariz, Frankfurt i Madrid. Takođe postoji i domaći letovi za aerodrome Bata i Mengomeyén u kontinentalnom delu države. Od afričkih država najviše letova ima za Kamerun i Nigeriju, a pored toga i za Gabon, Togo, Etopiju i Maroko.
Pravougaona saobraćajna mreža povezuje četiri glavna grada: Malabo, Lubu, Baney i Riabu.
GPS koordinate: 3°27′31″ N, 8°40′00″ E.
A N N O B O N
Annobón je provincija Ekvatorijalne Gvineje. Provincija se sastoji od ostrva Annobón i njegovih pripadajućih ostrvaca u Gvinejskom zalivu. Annobón je najmanja provincija Ekvatorijalne Gvineje i po površini i po broju stanovnika.
Annobón je jedino ostrvo u zemlji koje se nalazi u južnoj hemisferi Atlantskog okeana.
Annobón je dobio ime od portugalske reči “ano bom” što znači “dobra godina”. Ostrvo je dobilo ime po datumu kada su ga Portugalci otkrili na Novu godinu 1473. godine. Provincija je ranije bila poznata kao Ano Bom ili Annabona.
Geografija
Annobón je ugašeni vulkan, deo Kamerunske linije. Ostrvo je prilično izolovano od ostatka sveta. Najbliže mu je ostrvo São Tomé u državi Sao Tome i Prinsipe udaljeno 180 km prema severoistoku.
Oko 350 km istočno je rt Lopez u Gabonu, a od matičnog kopna Annobón je udaljen čak 515 km. Annobón leži oko 150 km južno od ekvatora.
Glavno ostrvo je dugačko oko 6,4 km i široko 3,2 km, sa površinom od oko 17 km2, ali ga okružuje niz malih stenovitih ostrvaca, od kojih je najveće Santarém na jugu. Centralno kratersko jezero naziva se Lago A Pot, a najviši vrh je Quioveo, koji se uzdiže do 598 m. Ostrvo karakteriše niz bujnih dolina i strmih planina, prekrivenih bogatim šumama i bujnom vegetacijom.
Jezero Mazafim
Annobón se često opisuje kao da se nalazi “u Gvinejskom zalivu”, poput susednih ostrva São Tomé i Principe, ali formalna granična linija za Gvinejski zaliv koju je utvrdila Međunarodna hidrografska organizacija zapravo prolazi severno od njega.
Prvobitno, ovo malo ekvatorijalno ostrvo bilo je nenaseljeno i imalo je veliku biološku raznolikost. Sa kolonizacijom, ostrvljani su koristili splavove ili “kajukose” (čamce slične kanuima) za lov na grbave kitove i njihove mladunce, kao i na druge kitove, harpunima u blizini ostrva.
Anobonska belooka ptica i anobonska rajska muharka su endemske ptice pevačice, kao i saotomski golub. Takođe se gnezde crne kukuve. Na ostrvu postoji 29 vrsta ptica (npr. anobonska sova) zbog čega ga je BirdLife International proglasio važnim područjem za ptice (IBA).
Takođe postoje dve vrste slepih miševa (jedna endemska); gmizavci (pet endemskih): jedna zmija, tri gekona, dva guštera, tri morske kornjače; rečne ribe: 18 vrsta (jedna endemska); komarci, škorpije i ogromne stonoge. Uvedene životinje su ribe, biserke, pacovi, psi i mačke. Ostrvo nema autohtonih sisara predatora. Ajkule se nalaze u okolnom moru.
Postoji 208 vrsta vaskularnih biljaka (od kojih je 15% endemskih), uključujući “šiljati” baobab, ceibu (koristi se za izgradnju kajuka), fikus, paprati i drvenaste paprati, kao i velike mase mahovine.
Istorija
Ostrvo su otkrili Portugalci 1. januara 1473. godine; ime je dobilo po tom datumu (“Nova godina”). Međutim, španski istraživač Diego Ramirez de la Diaz prvi je uočio ostrvo 1470. godine i nazvao ga San Antonio. Očigledno je bilo nenaseljeno sve dok ga nisu kolonizovali Portugalci počev od 1474. godine, prvenstveno porobljenim Afrikancima iz Angole preko ostrva São Tomé. Ovi robovi (koje su Portugalci nazivali escravos de regate) smatraju se prvim članovima anobonskog društva.
Počev od ranog XVI veka, mnogi od ovih robova koji su se ženili Evropljankama rodili su sledeće generacije Anobonaca koji su se nazivali forrosi (robovi koji će uskoro biti slobodni). Forosi su počeli da razvijaju poseban identitet i društveno-ekonomsku moć. U ovom periodu se takođe pojavio anobonski kreolski jezik.
Ostrvo je predato Španiji Sporazumom iz El Parda iz 1778. godine. Tako je Annobón, sa ostalim teritorijama, ušao u sastav novoformirane španske kolonije pod nazivom Španska Gvineja.
Stanovništvo ostrva bilo je protiv sporazuma i neprijateljski nastrojeno prema Špancima. Nakon predaje i kada je španska zastava podignuta kako bi se potvrdio španski suverenitet, ostrvljani su se pobunili protiv došljaka, delom zato što su smatrani jereticima zbog stavljanja pasa na svoju zastavu (stvarni dizajn je predstavljao lavove). Proterali su ih prema tradiciji bacanja veštica u more. Usledilo je stanje anarhije, što je dovelo do sporazuma po kojem je ostrvom upravljalo telo od pet starosedelaca, od kojih je svaki obavljao funkciju guvernera tokom perioda koji je protekao dok deset brodova nije pristalo na ostrvo. Ova autonomna vlada se nastavila, a na ostrvo su polagale pravo i Španija i Portugalija, sve dok vlast Španije nije ponovo uspostavljena u drugoj polovini XIX veka. Ostrvo je nakratko postalo deo kolonije Elobey, Annobón i Corisco do 1909. godine.
Britanci su podigli tvrđavu u St. Antonyju 1801. godine, koja je na kraju legalizovana zakupom od španske vlade 1827. godine. Britanci su bazu koristili za suzbijanje trgovine robljem preko Atlantika.
Od 1911. godine brodovi koji su bili u prolazu posećivali su ostrvo radi snabdevanja vodom i svežim namirnicama, kojih je Annobón nudio u izobilju. Međutim, nije postojala redovna brodska linija sa ostatkom Ekvatorijalne Gvineje, a brodovi su svraćali retko, svakih nekoliko meseci.
Tokom poslednjih godina vladavine Francisca Macíasa Ngueme, ostrvo se zvalo Pigalu ili Pagalu, od portugalskog papagaio, tj ‘papagaj’.
Stanovništvo je osećalo predrasude prema vlastima Ekvatorijalne Gvineje i pojedinci su počeli da zagovaraju separatističke pokrete. 1993. godine centralna vlada je izolovala ostrvo, proteravši strance, uključujući humanitarne organizacije. Stanovništvo se pobunilo i napalo rezidenciju guvernera. Vlada je odgovorila sa dva vansudska pogubljenja. Međunarodni pritisak je ublažio neprijateljstva, a politički zatvorenici su pušteni.
Upravo zbog ovog malog ostrva Ekvatorijalna Gvineja je zatražila status posmatrača odmah nakon što je 1996. godine formirana Zajednica zemalja portugalskog govornog područja, što je dovelo 1998. godine do posete Ekvatorijalnoj Gvineji portugalskog ministra spoljnih poslova, Jaimea Game. Njen istorijski, etnografski i verski identitet ogleda se u pokrajinskoj zastavi. 2006. godine Ekvatorijalna Gvineja je stekla status posmatrača zahvaljujući Sao Tomeu i Prinsipeu. Nastavila je da lobira da postane punopravni član, suprotno međunarodnom pritisku koji je želeo da izoluje zemlju zbog kršenja ljudskih prava, postajući punopravni član 2014. godine uz veoma aktivnu podršku portugalskog govornog područja Afrike, a portugalski jezik je vraćen kao zvanični jezik.
U julu 2022. godine, dvojica stanovnika Annobóna u egzilu u Španiji osnovali su separatistički pokret koji su nazvali Ambô Legadu. Obe osobe su prethodno učestvovale u protestima 1993. godine. Jedan od njih, Orlando Cartagena Lagar, proglasio se premijerom ostrva.
Zastava samoproglašene Republike Annobón
Nakon stvaranja Ambô Legadua, proizvoljna hapšenja od strane vlade Ekvatorijalne Gvineje su se povećala. Prema pisanju lista “The Guardian”, mnogi lokalni stanovnici su hapšenja desetina ljudi u julu 2024. godine smatrali delom šire kampanje za suzbijanje neslaganja. 14. maja 2024. godine Republika Annobón je primljena kao član Organizacije nereprezentovanih naroda (UNPO).
U maju 2025. godine grupa je podnela peticiju da ostrvo postane pridružena država ili provincija Argentine.
Annobón je korišćen kao deponija toksičnog otpada, posebno tokom osamdesetih i devedesetih godina XX veka. 1988. godine Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, tadašnji predsednik Ekvatorijalne Gvineje, postigao je sporazum sa britanskom kompanijom da smesti 10 miliona buradi toksičnog otpada na Annobón. “Der Spigel” je 28. avgusta 2006. godine objavio da je Ekvatorijalna Gvineja plaćena da sahranjuje nuklearni otpad.
Stanovništvo
Procenjuje se da je ostrvo imalo 3.000 stanovnika tokom većeg dela XIX veka. 2013. godine Annobón je imao 5.323 stanovnika ili 313 stanovnika/km2. To je mali porast broja stanovnika u odnosu na 5.008 registrovanih popisom iz 2001. godine.
Glavni grad provincije je San Antonio de Palé (bivši St. Antony) na severnoj obali ostrva. Postoje još tri mala naselja: Mabana, San Pedro i Aual.
San Antonio de Palé
Ostrvo ima samo jednu školu.
Zvanični jezik je španski, ali većina stanovnika govori kreolski oblik portugalskog, poznat kao anobonski, Fa d’Ambu ili Falar de Ano Bom (portugalski za “anobonski govor”). Uobičajen je u svim oblastima osim u vladi i obrazovanju gde se koristi španski. Španski se ne govori mnogo na Annobónu. Nekreolizovani portugalski jezik koriste kao liturgijski jezik lokalni katolici.
U februaru 2012. godine ministar spoljnih poslova Ekvatorijalne Gvineje potpisao je sporazum sa Međunarodnim institutom za portugalski jezik (IPLI) o promociji portugalskog jezika u Ekvatorijalnoj Gvineji. Usvajanje portugalskog jezika usledilo je nakon objave predsednika Ekvatorijalne Gvineje 13. jula 2007. godine i ustavnog zakona iz 2010. godine kojim je portugalski jezik utvrđen kao zvanični jezik republike.
Sociolingvistička studija koju je sproveo IPLI na Annobónu otkrila je jake veze sa portugalskim kreolskim zajednicama u Sao Tomeu i Prinsipeu, Zelenortskim Ostrvima i Gvineji Bisao.
Stanovništvo ostrva je mešanog portugalskog i angolskog porekla, sa primesama Španaca. Rano antišpansko raspoloženje, u kombinaciji sa izolacijom od kopna Ekvatorijalne Gvineje i blizinom Sao Tomea i Prinsipea pomoglo je u očuvanju kulturnih veza ostrva sa Portugalijom. Kultura ostrva je veoma slična kulturi Sao Tomea i afro-portugalskih naroda širom Afrike. Stanovništvo je katoličko, iako sa nekim oblikom sinkretizma, a religioznost ostaje centralna karakteristika lokalnog načina života.
Kao i Ekvatorijalna Gvineja uopšte, Annobón ima većinu ljudi koji se pridržavaju hrišćanstva, posebno rimokatolika koji su pod snažnim uticajem portugalske kulture. Mesta bogosluženja na ostrvu su rimokatolička misija i crkvu Skupštine Božije.
Privreda
Glavne grane privrede ostrva su ribarstvo i šumarstvo.
Annobón je od strateškog značaja za Ekvatorijalnu Gvineju, jer kroz njegovo vlasništvo država polaže pravo na veliku pomorsku teritoriju južno od svog suseda, Sao Tomea i Prinsipea (koji se sam nalazi južno od glavne kopnene mase Ekvatorijalne Gvineje). Nafta u Gvinejskom zalivu predstavlja više od 80% privrede Ekvatorijalne Gvineje, iako su neki izvori predvideli da će zalihe iz trenutnih rezervi nestati pre 2020. godine. Iako se trenutno u Sao Tomeu ne vrši bušenje, procenjuje se da se unutar njegovih morskih granica nalazi 34 milijarde barela (5,4×109 m3) nafte. Ekvatorijalna Gvineja polaže pravo da istražuje i proizvodi ugljovodonike u ogromnom morskom području koje okružuje Annobón, a koje se proteže od 1° severne geografske širine do skoro 5° južne geografske širine i od 2° istočne geografske širine do 7° istočne geografske širine, područje veće od celokupnih kopnenih i morskih granica ostatka Ekvatorijalne Gvineje.
Ostrvo ima hotel sa 55 soba za turiste koji dolaze iz kopnenog dela Ekvatorijalne Gvineje.
Osnovne usluge poput struje i čiste vode za piće su oskudne ili neredovne.
Grupa kompanija je 2015. godine instalirala solarne panele na ostrvu kako bi snabdevala gradove i aerodrom električnom energijom kao deo projekta razvoja “Horizont 2020”. Potrebe ostrva za električnom energijom se inače zadovoljavaju uvezenim dizel generatorima koje pokreće dizel gorivo.
Saobraćaj
Aerodrom i luka Annobón otvoreni su u severnom delu ostrva 2010. godine.
Većina stanovnika može sebi da priušti da napusti ostrvo samo nedeljnim trajektom ili obezbeđivanjem mesta na brodu koji posećuje ostrvo jednom ili dva puta mesečno.
Dolazak do ostrva Annobón podrazumeva retka, izazovna putovanja morem državnim trajektom sa kopna Ekvatorijalne Gvineje (Rio Muni), često trajući danima u lošim uslovima.
Trajekt saobraća mesečno ili ponekad dvomesečno, ali red vožnje je neredovan i nepouzdan. Putovanje može trajati duže od tri dana i tri noći. Putovanje je opisano kao “odiseja”, bez osnovnih usluga, hrane i vode, a putnici moraju da ponesu sopstvene zalihe.
Nova luka
Letovi (Ceiba Intercontinental) iz Bate su brža, ali podjednako teška alternativa za rezervaciju, jer je pristup generalno veoma ograničen, a ostrvo ostaje izolovano. Letovi su ponedeljkom i petkom, a karte se prodaju na aerodromu na dan leta. Cena karte je 120.000 CFA (oko 180 €).
Navodno postoji i let za Malabo, mada nema pouzdane potvrde.
GPS koordinate: 1°26′21″ S, 5°28′23″ E.
E L O B E Y C H I C O
Elobeyj Chico ili Mali Elobej, je malo ostrvo kod obale Ekvatorijalne Gvineje, koje se nalazi 6,5 km od ušća reke Mitémélé.
Od kopnenog dela Ekvatorijalne Gvineje ostrvo je udaljeno 8 km, a od Gabona 6 km. Elobey Grande je oko 1,3 km jugozapadno. Samo ostrvo je dugačko 900 m, najveća širina je 400 m, a približna površina dobijena merenjem na Google Earthu je 23 ha. Celo ostrvo je pod šumom.
Ostrvo je sada nenaseljeno, ali je nekada bilo de facto kolonijalna prestonica španske teritorije Rio Muni. Zvanično, ostrvo je bilo povezano sa ostrvom Fernando Pó, ali veza je izgledala kao malo više od fikcije. Većina fabrika bila je u vlasništvu hamburških trgovaca.
Ostrvo se nalazi na krugu prvog stepena severne geografske širine.
GPS koordinate: 1°00′01″ N 9°31′03″ E.
E L O B E Y G R A N D E
U prvom planu je Elobey Grande, a u pozadini je Elobey Chico
Elobey Grande ili Veliki Elobey, je ostrvo u Gvinejskom zalivu, koje leži na ušću reke Mitémélé.
Od kopnenog dela Ekvatorijalne Gvineje udaljeno je 10 km, a od Gabona 5,3 km.
Ostrvo ima oblik slova Λ. Dugačko je 2,4 km, najveća širina je 1,4 km, a površina dobijena merenjem na Google Earthu je oko 1,7 km2.
Retko je naseljeno. Na Google Earthu se vide neke građevine na ostrvu.
GPS koordinate: 0°59′00″ N, 9°30′16″ E.
C O R I S C O
Corisco, Mandj ili Mandyi je malo ostrvo Ekvatorijalne Gvineje, koje se nalazi 29 km jugozapadno od estuara Rio Muni koji definiše granicu sa Gabonom.
Ostrvo je dugačko 6 km, široko 5 km i ima površinu od 14 km2 (po drugim izvorima 15 km2). Najviša tačka ostrva je 35 m iznad nivoa mora. Najvažnije naselje na ostrvu je Gobe, a inače na ostrvu živi 150 stanovnika.
Ime ostrva potiče od portugalske reči za munju.
Tokom gvozdenog doba i pre dolaska Portugalaca, ostrvo je bilo gusto naseljeno. Najvažniji dokazi o ljudskoj naseljenosti potiču iz područja Nandá, blizu istočne obale, gde su iskopane desetine praistorijskih grobnica. Ove grobnice pripadaju dvama različitim periodima: ranom gvozdenom dobu i srednjem gvozdenom dobu. Tokom prvog perioda, ostrvljani su polagali snopove ljudskih kostiju i gvozdenog oruđa (sekira, narukvica, koplja, kašika, gvozdenog novca) u plitke jame iskopane u pesku. Tokom drugog perioda, dokumentovane su grobnice u kojima su leševi (nisu sačuvani) ležali okruženi posudama, verovatno sa hranom i alkoholnim pićima. Pokojnici su sahranjeni sa svojim ukrasima (ogrlicama, narukvicama i narukvicama za noge) i nekoliko ličnih stvari (noževima i teslama).
Kada su portugalski mornari stigli u estuar Mino 1471. godine, primetili su da su ostrva u tom području uglavnom nenaseljena. Nazvali su Corisco po “munji”, zbog olujnih vetrova koje su doživljavali oko ostrva. Nakon više od tri veka napuštanja, kada su ga sporadično posećivali evropski mornari, Corisco su naselili Benga narodi. Stigli su tokom druge polovine XVIII veka privučeni izgledima trgovine sa Evropljanima. Ostrvo je kasnije stekla Španija 1843. godine, kao rezultat sporazuma koji je sklopio Juan José Lerena y Barry sa kraljem Benga Bonkorom I. Bonkoro I je umro 1846. godine, a nasledio ga je sin Bonkoro II, ali zbog rivalstva na ostrvu, Bonkoro II se preselio na São Tomé, a Munga I je vladao na Coriscu od 1848. do 1858. godine, kada je njegov sin Munga II preuzeo vlast i upoznao istraživača Manuela Iradiera sedamdesetih godina XIX veka.
Generalno, Španci nisu obraćali mnogo pažnje na Corisco. Početkom XX veka bio je deo administracije Elobey, Annobón i Corisco, a poštanske marke su izdavane pod tim imenom. Postao je sastavni deo Ekvatorijalne Gvineje nakon sticanja nezavisnosti.
Corisco i okolne vode zaliva Corisco postali su interesantni poslednjih godina zbog potencijalnih nalazišta nafte. Konzorcijum “Elf Aquitaine” i “Petrogaba” počeo je istraživanje 1981. godine. Područje je sporno sa Gabonom zbog uočene vrednosti nafte. U februaru 2003. godine gabonski ministar odbrane Ali-Ben Bongo Ondimba posetio je ostrva i ponovo potvrdio pravo Gabona na njih. Pre 2025. godine, ulagani su napori da se reše teritorijalni sporovi između Ekvatorijalne Gvineje i Gabona putem medijacije i sudskog postupka. 19. maja 2025. godine Međunarodni sud pravde doneo je presudu da je zakonsko vlasništvo nad ostrvom Mbanie i još dva manja ostrvca, Cocoteros i Conga (nalaze se oko 10 km jugoistočno od ostrva Corisco), u vlasništvu Španije, koja ga je potom prenela Ekvatorijalnoj Gvineji po sticanju nezavisnosti 1968. godine, a ne Gabonu.
Na ostrvu postoji međunarodni aerodrom otvoren 10. oktobra 2011. godine.
Aerodrom je prvobitno zamišljen kao deo projekta koji je imao za cilj da ostrvo Corisco pretvori u važan centar turizma. Marokanska građevinska kompanija “Somagec” bila je zadužena za izgradnju.
Drugi potpredsednik vlade posetio je aerodrom na ostrvu Corisco 5. oktobra 2011. godine kako bi lično proverio napredak izgradnje objekta.
10. oktobra predsednik Ekvatorijalne Gvineje i prva dama sastali su se tamo, u pratnji predsednika Gabona, koji je bio počasni gost na ceremoniji otvaranja novog aerodroma. Prisutni su bili i ministri i članovi vlade Ekvatorijalne Gvineje i diplomatski predstavnici iz zemalja kao što su Španija, Maroko, Sjedinjene Američke Države, Kina i Kuba. Nekoliko starijih osoba sa ostrva takođe je učestvovalo u inauguraciji, zajedno sa gradonačelnikom Corisca, direktorom kompanije “Somagec”, premijerom i drugim potpredsednikom vlade. Predsednik je održao govor o važnosti uticaja novog aerodroma na turizam. Nakon ceremonije otvaranja, predsednici Ekvatorijalne Gvineje i Gabona, zajedno sa prvom damom Ekvatorijalne Gvineje, premijerom i ostalim gostima iz vlade, obišli su moderne objekte novog aerodroma.
GPS koordinate: 0°54′43″ N, 9°19′15″ E.